Proces van leren lezen
In Nederland zijn de leesmethodes op scholen gebaseerd op auditieve vaardigheden zoals analyse en synthese (hakken en plakken met de klanken). Kinderen leren lezen primair via het luisteren. Daarnaast worden letters aangeleerd als onderdeel van een heel woord. (de b van bal)
Wanneer je beschikt over zwakke auditieve vaardigheden, en moeite hebt met automatiseren, kan het leren lezen problemen geven. Wanneer je daarnaast ook nog onbewust letters en woordbeelden van alle kanten (desoriëntatie) bekijkt, wordt lezen een bron van verwarring.
Diagnose
In Beeld is een erg intensieve methode, en daarmee anders dan andere dyslexie-interventies. In Beeld is bedoeld voor een bepaald “ type” dyslecten. Ik vindt het daarom belangrijk samen met de ouders vooraf een grondige afweging te maken over de keuze voor In Beeld. Of mijn In Beeld counseling de beste aanpak is voor een individueel leesprobleem, is vooraf goed te bepalen. Daarvoor vindt er eerst een uitgebreid onderzoek plaats.
Tijdens een intakegesprek vullen ouders en kind enkele vragenlijsten in. De spraaktaalontwikkeling tot nu toe, maar ook zelfvertrouwen, zelfbeeld, en leesattitude worden in kaart gebracht. Met standaard testmateriaal wordt onder andere taalvaardigheid, auditieve vaardigheid, leesvaardigheid, spellingsvaardigheid en het werkgeheugen onderzocht. Daarnaast wordt ook bekeken hoe de motoriek, het evenwicht en de waarneming zijn.
Na het op een rij zetten van alle gegevens en resultaten van het onderzoek kan worden bepaald of In Beeld een toegevoegde waarde heeft, of dat er beter gekozen kan worden voor een andere aanpak. In logopediepraktijk Tessy Donker wordt gewerkt verschillende methodes, dus met leesbegeleiding op maat. Kijk ook op www.logopediepraktijktessydonker.nl
Een beelddenker heeft beelden nodig
Vorm
De methode In BEELD is een intensieve counseling die bestaat uit het beste van meerdere benaderingen. De basis wordt gelegd in 12 tot 30 uur therapie in 4 tot 10 ochtenden. Door het intensieve karakter van de training kan het kind, na de eerste teleurstellende ervaring met het leren lezen, nog eens helemaal opnieuw beginnen met leren lezen. Na de intensieve counseling volgt zo nodig een periode van wekelijkse begeleiding. Mijn ervaring is dat de scholen doorgaans in goede samenwerking gelegenheid geven voor het intensieve eerste deel onder schooltijd.
We brengen het kind stapsgewijs dichter bij het lezen. We gebruiken daarvoor niet primair de “auditieve ingang”, maar kiezen voor de visuele. Dat doen we onder andere met behulp van klei.
Stapsgewijs dichter bij het lezen
1. We beginnen met het kind, niet met het lezen
Het kind wordt zich in deze fase bewust van zichzelf en van z’n visuele leerstijl. We werken aan balans, ontspanning, zelfvertrouwen en het corrigeren van de waarneming. Met behulp van klei scheppen we het benodigde ‘gereedschap’. We maken bijvoorbeeld een ‘energiemeter’ om jezelf in de juiste stand te zetten als je gaat lezen. En een ‘camera’ waarmee je jezelf goed kunt richten. Je leert je bewust worden van desoriëntatie en je kunt je waarneming corrigeren.
2. We benaderen het lezen om te beginnen visueel
We beginnen bij de basis; het alfabet. Het kind maakt opnieuw kennis met alle letters van het alfabet door ze zelf van klei te maken. Met dit eigen alfabet wordt het kind helemaal vertrouwd. Deze 26 eigen letters gaat het kind zien, voelen, horen en ‘proeven’ (bewust uitspreken). Zo maken we een natuurlijke koppeling tussen het visuele, het tactiele en het auditieve. Letters die bij het kind vaak voor verwarring zorgen, krijgen extra aandacht.
Met het eigen alfabet als visueel uitgangspunt werken we aan auditieve klank-letterkoppeling en oefenen we o.a. analyse en synthese (hakken en plakken).
In deze fase slaan we al voorzichtig een brug naar het leesonderwijs, zoals het kind dit al kent van school, en maken we een eerste stap richting echt lezen. Het kind leert opeenvolgend letters te zien, te horen en te ‘proeven in de mond’, zonder ervan in de war te raken.
3. Het keerpunt; opnieuw leren lezen
Wij lezen
Veeg-lezen
Met het nieuwe zelfvertrouwen van het kind dat het bewust goed kan waarnemen en dat de letters geen onbekenden meer zijn, begint het kind met ‘veeg-lezen’. Daarvoor dekken we met een briefje een groot deel van de bladzijde af. Door met het briefje te vegen komen letters en woorden één voor één en in de juiste volgorde tevoorschijn.
Het kind traint hiermee een rustige vloeiende links-rechts oogbeweging waarbij alle letters in de goede volgorde worden gezien met de ogen en met de camera. Er ontstaat een rustige vloeiende manier van lezen. In een later stadium wordt het briefje weggelaten en leest het kind met de vinger op de regel.
Begrijpend lezen
Dat is wat lezen leuk maakt. Dit doen we door het kind te laten visualiseren wat het gelezen heeft. Het koppelt de gelezen woorden weer aan beelden zodat er een filmpje in het hoofd ontstaat. Als soms blijkt dat bepaalde woorden voor verwarring blijven zorgen (vaak de kleine woordjes omdat daar geen beeld bij is) dan gaan we daar mee aan de slag Lezen In Beeld werkt in eerste instantie aan rustig, foutloos en begrijpend lezen zonder tijdsdruk en met plezier. In een latere fase, als desoriëntatie niet meer op de loer ligt, gaan we aan tempo werken. Ook spelling komt dan aan bod.
'In Beeld' helpt dyslexie te overwinnen
Ter afronding van de counseling
Na de counseling worden zowel ouders als leerkracht uitgenodigd om de resultaten van de counseling te bespreken aan de hand van een uitgebreid verslag. Ook kunnen zij in een bijeenkomst eventueel aan den lijve ondervinden wat de methode doet en hoe het voelt, zo'n camera op je hoofd.
Toepassen op school
Wanneer de waarneming gecorrigeerd is en het kind gereedschappen heeft om zichzelf goed in te stellen op het lezen, krijgt het daarmee ook eigen verantwoordelijkheid. Het kind moet zelf de tools gaan gebruiken. Uiteraard heeft het daarbij nog wel begeleiding nodig. Thuis en op school moet er worden geoefend om de camera tijdens het werken/ lezen goed te zetten en ook om de energiemeter te gebruiken.
Iedere school werkt natuurlijk met een eigen leesmethode. Deze kan goed samengaan met In Beeld. Het kind wordt aangemoedigd om het gereedschap en het veeg-lezen te gebruiken. De verwarring rond een woord of klank wordt gesignaleerd en opgelost door middel van een beeld van klei. Dat kan ook thuis natuurlijk.
Verdere begeleiding
Zo nodig kan de begeleiding na de basiscounseling door mij worden voortgezet in wekelijkse sessies. Er kan dan verder worden gewerkt aan auditieve vaardigheden ,vloeiend, foutloos en begrijpend lezen. Hiervoor wordt onder andere gewerkt met connect-lezen en Ralfi. Ook met de spellingsproblemen gaan we bij voorkeur samen met school aan de gang. Na het vaststellen van het ‘instapnivo’ oefenen we met de spellingsregels zo mogelijk volgens de methode die op school wordt gehanteerd, maar met andere werkbladen.
In bovenstaande tekst wordt vooral gesproken over kinderen maar In beeld is door de vorm en intensiteit ook erg geschikt voor volwassenen.
Gelukkig is er vandaag de dag meer bekend over dyslexie en zijn taboes doorbroken maar voor veel volwassenen kan er rond leesproblemen in de loop der jaren veel emotie, onzekerheid en zelfs schaamte zijn ontstaan. Cliënten beschrijven de verwarring, hoe ze in een roes raken, de oren suizen en hoe ze soms volledig blokkeren. Dyslexie kan het dagelijks leven en de keuzes die je maakt, erg beïnvloeden.
Met In Beeld ga je met al die aspecten aan de slag omdat ze allemaal deel uitmaken van de dyslexie. Het werken met klei wordt door volwassenen als prettig en heilzaam ervaren. Een fijne manier om aan jezelf te werken, en alsnog te leren lezen!
Van de In Beeld-counseling worden de logopedische aspecten meestal vergoed door uw ziektekostenverzekeraar. Daaronder vallen o.a. het onderzoek vooraf en de begeleiding na afloop in de vorm van taaltraining, training auditieve vaardigheden en leesbegeleiding. Kijk hiervoor uw persoonlijke verzekeringsvoorwaarden na.
